fbpx

Warren Buffet είχε πει:

Η διαφορά μεταξύ ενός πετυχημένου ανθρώπου και ενός εξαιρετικά πετυχημένου ανθρώπου είναι ότι ο δεύτερος λέει σχεδόν σε όλα, όχι.

Κόστος Ευκαιρίας Warren Buffett

Χρησιμοποιώντας αυτή του την φράση δεν έχω σκοπό να σε κάνω πιο αρνητικό άνθρωπο, ούτε να σου δείξω πως η μυστική συνταγή της επιτυχίας στην ζωή είναι το όχι.

Αντ’αυτού, θα ήθελα να αρπάξω την ευκαιρία και να σου παρουσιάσω μια έννοια καίριας σημασίας η οποία μπορεί να σου διαφεύγει.

Αναφέρομαι, φυσικά, στο Κόστος Ευκαιρίας.

⚖️ Τι είναι το Κόστος Ευκαιρίας – με απλά λόγια
Το Κόστος Ευκαιρίας (K.E.) θέλει να μας δείξει την αξία όλων των εναλλακτικών κάθε φορά που λαμβάνουμε μια απόφαση. Μας δείχνει το κόστος της θυσίας ή το διαφυγόν κέρδος μίας επιλογής που δεν κάναμε γιατί αποφασίσαμε να επιλέξουμε κάτι άλλο.

Το Κόστος Ευκαιρίας προέρχεται από την επιστήμη των Οικονομικών και αποτελεί ένα Νοητικό Μοντέλο (Mental Model).

🧠 Νοητικά Μοντέλα Σκέψης:
Ένα νοητικό μοντέλο μας επιτρέπει να κατανοούμε καλύτερα τον κόσμο καθώς σκοπός τους είναι να απλοποιήσουν την πολυπλοκότητα του.
Τα μοντέλα αυτά προκύπτουν από διάφορους κλάδους (όπως τα Οικονομικά, η Βιολογία, τα Μαθηματικά) και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως οδηγοί για να μας βοηθήσουν να λαμβάνουμε καλύτερες αποφάσεις.


Ενώ οι πόροι και ο χρόνος που έχουμε στη διάθεση μας είναι πεπερασμένοι, δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας.

Εάν θέλεις να μάθεις περισσότερα σχετικά με την διαφορά ανάγκης και επιθυμίας, ρίξε μια ματιά στον Κανόνα 50/30/20.

Αυτές είναι, πρακτικά, ατελείωτες και δεν είχαμε άδικο αν λέγαμε ότι λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο όπως η Λερναία Ύδρα

Όπως ακριβώς κάθε φορά που ο Ηρακλής έκοβε ένα κεφάλι του τέρατος και δημιουργούνταν άλλα 2, έτσι ακριβώς και εσύ κάθε φορά που ικανοποιείς μια ανάγκη, το μόνο που καταφέρνεις είναι να δημιουργήσεις ακόμα περισσότερες.

Ανάγκες και επιθυμίες
Ανάγκες, Επιθυμίες, Εσύ, ο Ηρακλής & η Λερναία Ύδρα – μια ωραία παρέα

Τι θα πρέπει να κάνεις, λοιπόν, ως ένας ένδοξος σύγχρονος Ηρακλής;

Μην ανησυχείς καθώς η επιστήμη των οικονομικών έρχεται να βάλει πλάτη και να σε βοηθήσει να κάνεις πιο ορθολογικές αποφάσεις.


Κόστος Ευκαιρίας & Χρήμα

Έστω πως, για παράδειγμα, αποφασίζεις να αναβαθμίσεις τον ηλεκτρονικό σου εξοπλισμό. Για να το καταφέρεις αυτό θα πρέπει να αντικαταστήσεις το κινητό, το tablet και να αγοράσεις καινούρια ακουστικά.
Ο προϋπολογισμός σου για αυτή την ενέργεια είναι €300.

Μετά από μία έρευνα αγοράς που πραγματοποιείς βλέπεις πως οι τιμές είναι οι παρακάτω:

  • Κινητό Τηλέφωνο – €300
  • Ακουστικά – €70
  • Tablet – €260
Κόστος ευκαιρίας

Αντιλαμβάνεσαι ήδη το πρόβλημα που προκύπτει εδώ…

Ενώ τα θέλεις όλα, δεν μπορείς να τα αποκτήσεις. Δεν χρειάζεται να νιώθεις τύψεις, είναι απόλυτα φυσιολογική συμπεριφορά και η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων λειτουργεί με αυτό τον τρόπο.

Οι επιθυμίες σου είναι περισσότερες από αυτές που μπορούν να καλύψουν οι διαθέσιμοι πόροι που έχεις στην διάθεση σου.

Τι θα πρέπει να κάνεις, όμως;

Θα μπορούσες να σκεφτείς ποιες είναι οι εναλλακτικές που θυσιάζεις αυτή τη στιγμή κάνοντας μια συγκεκριμένη επιλογή.

Για παράδειγμα, με τα €300 θα μπορούσες να αναβαθμίσεις το κινητό σου θυσιάζοντας το tablet και τα ακουστικά.

Ή να επιλέξεις να αγοράσεις ακουστικά τα οποία κοστίζουν μόνο €70 και να χρησιμοποιήσεις τα υπόλοιπα €230 για άλλες ανάγκες.

Επίσης, θα μπορούσες να σκεφτείς ποιες είναι οι μελλοντικές εναλλακτικές που θυσιάζεις κάνοντας την συγκεκριμένη επιλογή;

Εάν αποφασίσεις ότι τα θέλεις όλα τότε ο προϋπολογισμός σου θα πρέπει να ανέβει στα €630 για να μπορέσει να υποστηρίξει και τις 3 αγορές.

Δεδομένου του ότι δεν υπάρχει διαθέσιμο ρευστό θα μπορούσες να θυσιάσεις μελλοντικές ανάγκες μέσω δανεισμού.

Ο δανεισμός σου δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιείς από το μελλοντικό σου εισόδημα θυσιάζοντας μελλοντικές ανάγκες για να ικανοποιήσεις τις τωρινές.

Τι θα πρέπει να κάνεις; Ποια είναι η καλύτερη επιλογή;

Την απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα (και σε πολλά ακόμα) έρχεται να μας τη δώσει το Κόστος Ευκαιρίας (Κ.Ε.) το οποίο αναφέρεται στο κόστος του να θυσιάσεις μια επιλογή για να πραγματοποιήσεις κάποια άλλη.

Με άλλα λόγια, μας δείχνει πόσο μας στοιχίζει η επιλογή που δεν κάναμε!

Κόστος Ευκαιρίας = Απόδοση Εναλλακτικής Επιλογής – Απόδοση Επιλογής

Ας δούμε ένα παράδειγμα για να γίνει πιο κατανοητό. Βράδυ Δευτέρας και έχεις δύο επιλογές

  1. Να βγεις για ποτό με τους φίλους σου το οποίο θα κοστίσει €10
  2. Να παραδόσεις μια γραφιστική δουλειά που χρωστάς και θα σου αποφέρει €10.
Παράδειγμα Κόστος Ευκαιρίας

Και οι δύο επιλογές έχουν συνέπειες αλλά και πλεονεκτήματα.

Εάν περιοριστούμε μονάχα στο οικονομικό του θέματος τότε θα λέγαμε πως αν επίλεγες να βγεις για party, το Κ.Ε. αυτής της επιλογής ορίζεται ως 20€.

🎉 Κόστος Ευκαιρίας Party = Έσοδα Δουλειάς – Κόστος Ποτών =
10 – (-10) = €20

Πλήρωσες 10€ για τα ποτά σου και, παράλληλα, δεν εισέπραξες τα 10€ που θα μπορούσες να εισπράξεις αν είχες ασχοληθεί με το Project σου.

Από την άλλη, αν επίλεγες να μείνεις μέσα και να τελειώσεις την δουλειά σου τότε το Κ.Ε. ορίζεται ως -20€ καθώς αν έβγαινες έξω θα πλήρωνες €10 και θα έχανες την ευκαιρία να εισπράξεις τα €10 της δουλειάς σου.

💼 Κόστος Ευκαιρίας Δουλειάς = -10 – 10 = -20

Επιλέγεις:Κόστος Ευκαιρίας:
🎉 Party€20
💼 Δουλειά-€20

Οικονομικά μιλώντας, το Κόστος Ευκαιρίας σου λέει ότι η πιο συμφέρουσα επιλογή στο συγκεκριμένο παράδειγμα είναι να μείνεις μέσα και να δουλέψεις.

Από την άλλη δεν λαμβάνει υπόψιν την ψυχική σου υγεία και το ότι μπορεί να έχεις να δεις τους φίλους μερικούς μήνες. Ίσως η επιλογή του party να σου έδινε το απαραίτητο κίνητρο που χρειαζόσουν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο ώστε να γίνεις ακόμα πιο παραγωγικός και να μπορέσεις να εισπράξεις ακόμα περισσότερα έσοδα στο μέλλον.

Να στο κάνω πιο απλό;

Το Κόστος Ευκαιρίας έρχεται να μας πει πως είναι αδύνατο να έχεις την πίτα ολόκληρη αλλά και τον σκύλο χορτάτο.

Δεδομένου του ότι δεν μπορείς να τα έχεις όλα, θα πρέπει να επιλέξεις τι θα θυσιάσεις και τι θα κρατήσεις. Το κόστος ευκαιρίας θα έρθει και θα σου δείξει ποιο είναι το κόστος των εναλλακτικών επιλογών που δεν έκανες.

Το Κόστος Ευκαιρίας αποτελεί μία από τις βασικότερες έννοιες στην Οικονομική Επιστήμη καθώς σε φέρνει αντιμέτωπο με το κεντρικό οικονομικό πρόβλημα.

Μας κάνει να σκεφτόμαστε με ποιο τρόπο θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι πεπερασμένοι πόροι μιας κοινωνίας ώστε να καλύψουν όσο το δυνατόν περισσότερες ανάγκες των μελών της.

↑ Πίσω στην αρχή


Κόστος Ευκαιρίας & Χρόνος

Πέραν όμως της οικονομικής φύσης του θέματος, το κόστος ευκαιρίας μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους τους τομείς της καθημερινότητας μας και να μας δείξει το δρόμο για πιο αποδοτικές επιλογές.

Λένε πως ο χρόνος είναι το πολυτιμότερο αγαθό που έχουμε στα χέρια μας – και συμφωνώ 100% μαζί με αυτούς που το λένε.

Σε αντίθεση με τα χρήματα, ο χρόνος είναι αυστηρά πεπερασμένος και μοιράζεται ισότιμα σε όλους τους ανθρώπους.

Κόστος Ευκαιρίας και Χρόνος

Δεδομένου του ότι χρησιμοποιήσαμε με επιτυχία την έννοια του κόστους ευκαιρίας όσον αφορά το χρήμα, γιατί να μην κάνουμε το ίδιο και με τον χρόνο;

Κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα που μου έρχονται αυτή τη στιγμή στο μυαλό είναι:

🧼 Αγορά ενός πλυντηρίου πιάτων ή πλύσιμο πιάτων στο χέρι;

Ένα πλυντήριο πιάτων θα σου εξοικονομήσει πολύτιμο χρόνο από την καθημερινότητα σου ενώ το πλύσιμο στο χέρι θα σου εξοικονομήσει το ποσό χρημάτων αγοράς του πλυντηρίου.

Επιλογή:Κόστος Ευκαιρίας:
🧼 Πλυντήριο ΠιάτωνΚόστος Πλυντηρίου
✋ Πλύσιμο στο ΧέριΆνεση & Χρόνος

🚌 Αμάξι ή χρήση Μέσων Μαζικής Μεταφοράς για την Δουλειά;

Το κόστος ευκαιρίας του να πηγαίνεις στην δουλειά σου με τα Μ.Μ.Μ. είναι η άνεση και ο λιγότερος συνολικός χρόνος που θυσιάζεις αν επίλεγες να κάνεις την ίδια διαδρομή με το αυτοκίνητο σου.
Αντίστοιχα, το κόστος ευκαιρίας του να επιλέξεις το αυτοκίνητο σου είναι τα κατά πολύ χαμηλότερα έξοδα μεταφοράς που θα είχες επιλέγοντας τα Μ.Μ.Μ.

Επιλογή:Κόστος Ευκαιρίας:
🚌 Μέσα Μαζικής ΜεταφοράςΆνεση & Χρόνος
🚗 Προσωπικό ΑυτοκίνητοΧαμηλά Έξοδα των ΜΜΜ

📚 Μεταπτυχιακό ή Αγορά Εργασίας;

Πολλοί απόφοιτοι βασανίζονται με την επιλογή του αν θα πρέπει να συνεχίσουν τις σπουδές τους με μία περεταίρω εξειδίκευση που προσφέρει ένας μεταπτυχιακός τίτλος ή αν θα πρέπει να βγουν στην αγορά εργασίας ξεκινώντας την καριέρα τους.

Το κόστος ευκαιρίας της επιλογής του μεταπτυχιακού είναι η αποκόμιση εργασιακής εμπειρίας και χρημάτων ενώ, αντίστοιχα, το κόστος ευκαιρίας της επιλογής της εργασίας είναι η περαιτέρω εξειδίκευση και η πιθανότητα υψηλότερων απολαβών στο μέλλον.

Επιλογή:Κόστος Ευκαιρίας:
📚 ΜεταπτυχιακόΕργασιακή Εμπειρία & Χρηματικές Απολαβές
💼 ΕργασίαΕξειδίκευση & Υψηλότερες Απολαβές στο μέλλον

Με τα προηγούμενα παραδείγματα μπορείς να δεις τι σημαίνει ακριβώς το Κόστος Ευκαιρίας και πως μπορείς να το εφαρμόσεις Όπως καταλαβαίνεις τα παραδείγματα είναι, κυριολεκτικά, ατελείωτα.

Κόστος Ευκαιρίας και Trading

Α, και κάτι τελευταίο.

Κάθε φορά που έρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση περί Online Trading και κατά πόσο αξίζει να ασχοληθεί κανείς μαζί του, μου έρχεται κατευθείαν στο μυαλό το κόστος ευκαιρίας.

Έστω ότι έχεις τη διάθεση να αφιερώσεις τον χρόνο, τον κόπο αλλά και τους πόρους που απαιτούνται για να φτάσεις σε ένα ανταγωνιστικό επίπεδο στο Trading. Αξίζει;

Θέλω να πω, αν ζυγίσεις όλα όσα θα πρέπει να επενδύσεις προκαταβολικά αλλά και όσα θα πρέπει να συνεχίσεις να επενδύεις κατά την διάρκεια της νέας σου ασχολίας, σε συμφέρει σε σύγκριση με τις απολαβές που θα έχεις;

Σκέφτηκες ποτέ το γεγονός να έδινες ακριβώς τους ίδιους πόρους σε κάποια άλλη ασχολία; Μήπως η αναλογία κόστους και απόδοσης θα ήταν καλύτερη;

Τι θα γινόταν αν τροφοδοτούσες αυτή την ενέργεια, για παράδειγμα, σε μια δική σου νέα δουλειά ή στην ανάπτυξη ενός άλλου skill όπως ο προγραμματισμός ή το graphic design;

Και πριν χυμήξεις να μου επιτεθείς, δεν προσπαθώ να αποθαρρύνω κανέναν αυτή τη στιγμή.

Το μόνο που κάνω είναι να σου υπενθυμίζω να υπολογίσεις το κόστος ευκαιρίας, να δεις τι είναι αυτό που θυσιάζεις με αυτή σου την ασχολία και ποιες μπορεί να είναι οι “ρεαλιστικές” απολαβές σου.

Εάν σου φαίνεται καλό deal, by all means, κάντο! Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να γνωρίζεις συνειδητά ότι θέλεις και αξίζει να το κάνεις.


Κλείνοντας, ο Charlie Munger συγγραφέας του βιβλίου Mental Models, φαίνεται να συμφωνεί με το φιλαράκι του τον Buffett καθώς είχε πει:

Οι έξυπνοι άνθρωποι βασίζουν τις αποφάσεις τους πάνω στο κόστος ευκαιρίας.

Charlie Munger Quote

↑ Πίσω στην αρχή


Πως σου φάνηκε; Ήξερες τι ήταν το Κόστος Ευκαιρίας; Το εφαρμόζεις στις καθημερινές σου αποφάσεις;

Γράψε μου στα σχόλια!

Μέχρι το επόμενο άρθρο, τα λέμε!

Sterg


Author

Digital guy, passionate traveler & quantity eater - Not even an average public speaker - Seeking financial independence

Write A Comment